Газета НЯДЗЕЛЯ №5

Газета НЯДЗЕЛЯ №4

Гезета НЯДЗЕЛЯ. №3

Газета НЯЗДЕЛЯ. №2

НАВІНКА! газета НЯДЗЕЛЯ! чытай кожную нядзелю

Аб чым маўчаць беларускія цыгане?

Вось ужо другі месяц запар працягваецца прымусовая дэпартацыя цыган у Францыі. Падзея, якая не пакінула ў баку сусветнае грамадства. Погляды жыхароў старога свету раздзяліліся. Еўрапарламент заяўляе аб парушэнні законаў, а праваахоўныя арганізацыі крычаць аб новай хвалі фашызму на старым кантыненце. У сваю чаргу французскія ўлады цвёрда прытрымліваюцца сваёй палітыкі па барацьбе з нелегальнай міграцыяй і злачынствамі. Толькі вось чамусьці палітыка гэтая тычыцца толькі цыганскага насельніцтва. Як сёння ўспрымаюць весткі аб высяленні сваякоў і з якімі праблемамі спатыкаюцца беларускія “раманы”, мы пыталіся ў старшыні Асацыяцыі беларускіх цыган “РОМА” Аляксандра Басяцкага.

- Ужо больш за месяц ідзе дэпартацыя цыган з Францыі. Чаму беларускія цыгане да гэтага часу маўчаць? Чаму ў прэсе не з’яўляюцца пратэсты з дзеяннямі французскіх улад? Чаму не закідваеце яйкамі французскую амбасаду?

- Канешне, мы успрымаем падзеі ў Францыі з вялікім болем. Гэта аўтаматычна адбіваецца і на беларускіх цыганах. Беларускім СМІ няма справы да гэтай праблемы, нас ніхто не пытаецца, што мы думаем аб усім гэтым. Вялікі дзякуй Еўрапарламенту, які сёння высутпае ў падтрымку румынскіх цыган. Яны сказалі сваё галоўнае слова. У Беларусі накаляць адстаноўку не трэба. Па-першае, праводзіць мітынгі і баставаць ніхто не дазволіць, а па-другое, нашыя людзі не пойдуць на гэта. Ліст мы не пісалі, але ідэя добрая. У бліжэйшы час абавязкова падрыхтуем адзін у французскую амбасаду ў Мінску, другі – у Еўрапарламент.

- Не думаеце, што ўслед за Францыяй хваля дэпартацыі можа прайсці і па іншых краінах Еўропы, такіх як Італія і Германія?

- Дэпартацыя можа закрануць толькі румынскіх цыган. Тыя “раманы”, якія пражывалі ў краінах Еўропы і раней, даўно ўжо грамадзяне гэтых дзяржаў. Таму іх чапаць ніхто не стане. У 2007 годзе я быў запрошаны ў Варшаву на канферэнцыю АБСЕ, дзе абмяркоўваліся цыганскія праблемы. На ёй дакладна было сказана: цыгане – частка еўрапейскай сям’і. Калі яны прызнаюць, што мы частка еўрапейскага народу, чаму такім чынам трэба хватаць і высяляць людзей? Ёсць іншыя метады, больш гуманныя. Як можна паступаць так са сваімі грамадзянамі, грамадзянамі Еўропы! Яны ж бачылі, у якіх умовах жывуць людзі ў Румыніі і Балгарыі, калі бралі іх у ЕС. Яны захацелі займець зямлю, а праблемы вырашаць не захацелі. Жывіце ў сваёй беднаце, а мы тут багатыя і вы нам не патрэбны. Чуў, што ЕС выдзяляў грошы Румыніі і Балгарыі, каб яны вырашылі гэтыя праблемы, але куды гэтыя грошы падзеліся, не вядома. У Румыніі цыгане жывуць у антысанітарных умовах. Там пекла! Трэба было адразу стварыць умовы нармальныя, а потым браць гэтыя краіны ў ЕС. Таму зараз цыгане ў пошуку лепшай долі едуць ў іншыя дзяржавы. Гэта ж тычыцца і афрыканцаў, арабаў, якія раней знаходзіліся пад уладай французаў.

Калі б у нас сёння пачалі высяляць цыган з Беларусі, то Еўропа была б першай, хто падняў праблему на сусветным узроўні, заявіўшы аб генацыдзе. А радыкальных мер у сябе там не прымаюць.

У сябе ў Еўропе яны любяць казаць аб дэмакратыі, але такая дэмакратыя мне не патрэбна!

- Румынскія цыгане адрозніваюцца ад астатніх цыган?

- Так. У адносінах да нас, у іх іншая мова. Я сустракаўся з імі раней. Яны скардзіліся, што ім цяжка. Калі Румынія ўвайшла ў склад ЕС, цыгане пачалі ездзіць па розных краінах. Зразумела, яны паглядзелі і захацелі жыць так, як жывуць астатнія еўрапейцы. І гэта тычыцца не толькі цыган, але і беларусаў і іншых народаў, якія бываюць там. Але з Беларусі сёння ў Еўропе не пражывае не адзін цыган! Нам добра жывецца і тут, ёсць усе умовы. Напрыклад, для мяне гэта сапраўдная Радзіма. Тут пахаваны мае бацькі, жыве сям’я, родныя.

- Называюцца розныя лічбы, калі паўстае пытанне аб колькасці цыган у Беларусі. Чаму сёння немагчыма дакладна палічыць цыганскае насельніцтва нашай краіны?

- У Беларусі на сёння прыкладна 50-60 тысяч цыган. Па афіцыйных дадзеных дзесьці каля 25 тысяч. Сітуацыя з лічбамі простая. Напрыклад, я па пашпарце не цыган, а беларус. І так запісаны многія. Гэта яшчэ з савецкіх часоў пайшло, каб цыгану было прасцей уладкавацца на працу.

- Якія цыгане сёння пражываюць у Беларусі?

- Рускія, украінскія, літоўскія і польскія. Румынскіх і малдаўскіх цыган у нас няма. Ёсць у Барысаве латвійская абшчына цыган, якія прыехалі сюды гадоў 10-15 таму. З імі сувязь мы не падтрымліваем. Яны нават на іншай мове размаўляюць.

У Беларусі ўсё цыгане аседлыя. Так сталася пасля Хрушчоўскага ўказа, які забараняў перамяшчэнне цыган. Ды і зараз беларускія “раманы” нікуды б не пайшлі. Жывецца ім і на пастаянным месцы добра. Жыць стала лепей, але зносін паміж намі становіцца менш.

- Па статыстыцы, прыкладна, 90% цыган не працуюць. З чым гэта звязана?

- Зараз гэты працэнт значна ніжэй. Але праблемы пры уладкаванні на працу ёсць. Перш за ўсё, негатыўныя адносіны з боку працадаўцаў. Калі цыгане ў большасці пачнуць атрымоўваць вышэйшую адукацыю, то і адносіны да іх зменяцца. Беларусы таксама здзіўляюцца, калі цыган з вышэйшай адукацыяй. На працы яны не пьюць, не варуюць. Я часта чую добрыя водгукі. А вось не працуюць многія не з-за таго, што іх небяруць, а таму што самі не хочуць ісці. Калі ты хочаш зарабляць, калі ласка, усе дарогі адчынены. Шмат цыган зараз перабіраецца з вёскі ў горад, каб атрымаць нарамальную працу.

Што тычыцца беспрацоўных, то яны едуць на заробкі ў Расію, займаюцца продажам. Прывозяць сюды, прадаюць на рынках. У Брэсцкай вобласці, ведаю, цыгане ідуць працавать у калгасы. Некаторыя займаюцца металам, на чым нядрэнна зарабляюць.

- Чаму сёння, калі праваахоўнікі затрымліваюць за наркотыкі, часта фігуруюць цыгане?

- Па сваёй нявопытнасці, па сваёй дурасці многія трапляюць у падобныя сітуацыі. Вядома ж, яны не вырошчваюць гэту гадасць на сваіх агародах. За імі стаяць іншыя людзі. А цыгане ў большасці беспрацоўныя, і нажыва лёгкіх грошай зачароўвае. Зараз многія разумеюць, што займацца гэтым небяспечна. У меня ёсць знаёмы. Яго злавілі, адсядзеў. Цяпер, кажа, ніколі гэтым займацца не буду, не хачу ў турму. Зараз уладкаваўся на працу. Да таго ж займацца наркотыкамі – гэта вялікі грэх! Але не ўсе гэта разумеюць. Адным словам - параза!

Калі сустракаеш людзей, і яны бачаць, што ты нармальны чалавек, які добра жыве, адразу ж думаюць, што займаешся наркотыкамі. Але ж не ўсе такія. Гэта проста вобраз такі склаўся ўжо.

- І як пазбавіцца сёння цыганам ад вобразу, які ім навязваюць людзі і СМІ?

- Не ведаю. Пры камуністах жылі, ніхто не займаўся ніякімі наркотыкамі. Захацелася прыгожа жыць. Думалі, здаецца, што будзе заўсёды гэты бардак у краіне. Жулікаў хапае і не толькі сярод цыган. Але калі пападаецца цыган, то абавязкова яго пакажуць па тэлебачанні і напішуць пра гэта ў газеце. Адсюль усё вынікае…

Злачынца ёсць злачынца. У яго няма нацыянальнасці. Але цыган мераюць менавіта па гэтым. Мы з беларусамі заўсёды жылі побач, перажылі трагічную для ўсіх вайну, халакост. І мы ўдзячны беларусам, што яны вызвалілі нас з гэтага.

Сёння ў цыган ёсць ахова. З намі абыходзяцца, як з грамадзянамі Рэспублікі. Не парушай закон – і жыві сабе спакойна. Нас не прыцясняюць. Ёсць стабільнасць і цішыня. А цішыня для цыгана – галоўная ўмова для існавання.

Калі я бываю доўга за мяжой, мяне цягне ў Беларусь. Я заўсёды сюды вяртаюся з радасцю, таму што гэта ўжо мая Радзіма. І так думаюць многія. Нават у Расію не хочуць ехаць. Хочуць працаваць тут.

Мы просім толькі чалавечых адносін! Усе мы ходзім пад богам, і калі будзе штосьці не так, то Бог нас рассудзіць.

- Як абстае справа з адукацыяй?

- Тое, што многія цыгане не ідуць вучыцца – гэта праблема. Мы толькі 50 гадоў таму выйшлі з лесу, і адразу трапіць у струмень немагчыма. Таму большасць цыган не навучаецца. Самі гэтага не хочуць. У школе вучацца ўсе, а у ВНУ ідуць нямногія. Ніякіх праблем з паступленнем няма. Ніхто нас не прыцясняе. Але патрэбны час, каб змянілася пакаленне, і цыгане будуць жыць, як жыве астатні цывілізаваны свет. Мы яшчэ вандруем дзесьці ў аблоках.

Канешне, мы сустракаемся, гаворым, што зараз XXI стагоддзе, без адукацыя нельга! І калі не будзеце вучыцца, будуць праблемы. Некаторыя гэта разумеюць.

- Чаму цыгане не прымаюць удзел у палітычным жыцці краіны? Чаму няма дэпутатаў, дзе моцныя лідары?

Вы ведаеце, я калісьці выстаўляў сваю кандыдатуру, але мяне не прапусцілі. Я спрабаваў балаціравацца ў мясцовыя саветы ад ЛДП, але не атрымалася. Палітыкай трэба займацца, калі ты не будзеш займацца палітыкай, палітыка зоймецца табой. Мы б хацелі, каб былідэпутаты, палітыкі, але не прапускаюць. Трэба мець свайго дэпутата, які б адстойваў нашыя інтарэсы, каб праз яго можна было вырашаць усе пытанні. Таму што цыганская арганізацыя вялікай ролі ў вырашэнні пытанняў не гуляе. Калі прыходзіш да чыноўнікаў, яны не хочуць займацца чужымі справамі. Кажуць вырашайце самі.

Я ведаю шмат палітыкаў, ведаю апазіцыйных палітыкаў, але сёння яны выглядаюць слабавата, можа з-за таго, што няма арганізаванасці.

У нас ёсць усе умовы для таго, каб займацца палітыкай. Але самі людзі не хочуць гэтага. А гэта неабходна, каб было сваё лоббі ў парламенце краіне. Зараз нічога не атрымаецца, таму што вобраз цыгана, які навязаны СМІ, успрымаецца адмоўна. Галасаваць таксама не пойдуць за іх. Сярод майго акружэння я бачу людзей, якія б маглі гэта рабіць. Мы ўвайшлі ў XXI стагоддзе, і без гэтага сёння немагчыма. Трэба трошкі часу, і цыганскія палітыкі таксама з’явяцца.

- Колькі сёння цыганскіх арганізацый у Беларусі?

- Чатыры: дзве ў Мінску, па адной - у Гомелі і Ашмянах. У сталіцы дзейнічаюць Асацыяцыя беларускіх цыган “РОМА” і Беларуская цыганская дыяспара. Але нашыя арганізацыя мёртвыя. У нас няма фінансавання, памяшкання, дзе б мы маглі збірацца. У нас нават няма сваёй дзяржавы, якая б нас падтрымлівала. Таму прыходзіцца збірацца па хатах і выпашаць свае пытанні.

Вось чаму нас так цяжка зараз знайсці. Наш барон і старшыня асацыяцыі Уладзімір Матвееў памёр. І зараз мы робім перарэгістрацыю арганізацыі. У нас з’явіцца свой юрыдычны адрас. Тады нас будзе знайсці прасцей.

- Цыганскі народ падобны да яўрэяў, якія таксама доўгі час не мелі сваёй дзяржавы. Але абодвум народам удалося захаваць сваю культуру. Як сёння падтрымліваецца ў Беларусі цыганская культура?

У Мінску ёсць цыганскі ансамбаль, але нажаль, у яго няма падтрымкі. Леанід Марцінкевіч, яго кіраўнік, прыходзіць і звяртаецца да мяне, каб я дапамог з касцюмамі. Вось так і падтрымліваецца, на ўласныя сродкі.

Раней цыгане як жылі: засталіся на начлег дзе-небудзь у лесе, распалілі вошнішча і танчаць. Яны жылі гэтым. Быў такі выпадак, які распавяла мне старая габрэйка, якая была ў Асвенцыме. Калі цыганаў загналі ў барак, яны цэлую ноч танцавалі. Раніцой лагер прачнуўся ў цішыні... Цыгане ведалі, што яны памруць, але паміралі дастойна, з музыкай.

Для цыган вялікую ролю гуляе сям’я, у якой з пакалення ў пакаленне таксама перадаюцца нацыянальныя традыцыі, што робіць нас адметнымі. Плюс да ўсяго – гэта вера ў Бога.

Сёння самая галоўная традыцыя закладзена ў нашай мове. Яна дапамагае захоўваць нам сваю ўнікальнасць. Канешне, у розных краінах цыгане размаўляюць на сваіх дыялектах. Мы часам не разумеем адзін аднаго. Але ж…

- Калі цыганская мова – галоўнае на чым трымаецца культура, то як быць нам, беларусам, якія на сваёй мове амаль не размаўляюць?

Вы не згубіце культуру, толькі таму, што ў беларусаў ёсць СМІ, ёсць краіна. А мы згубім толькі таму, што не маем сапраўднай Радзімы і пісьмовай мовы. А для таго, каб не забыць беларускую мову, на ёй трэба казаць заўсёды і ўсюды! Мяне часта пытаюцца, як вам удаецца захоўваць мову. А як жа іначай, калі я размаўляю са сваёй сям’ёй, са сваімі дзецьмі на цыганскай мове. У меня зараз хлопчыку адзін год, з ім я размаўляю выключна па-цыганск, і ён аўтамытычна будзе размаўляць на мове свайго народа.

- Раней у мястэчка Мір была сталіцай беларускіх і літоўскіх цыган. Там была рэзідэнцыя барона. Як зараз абстае гэтая справа?

Ніхто пра гэта зараз не ведае. Мы сутыкнуліся з гэтым, калі пачалі займацца Халакостам. Высветлілася, што сапраўды ў мястэчку Мір была цыганская сталіца. Але там нам сказалі, што ніколі такога не было, а карэннымі жыхарамі можна лічыць толькі татар і яўрэяў. Але архіўныя дакументы кажуць зваротнае. Асабліва добра жылося мясцовым цыганам пры барону Яну Марцінкевічу, які развіваў культуру. Але нажаль сёння даказаць цыганам права на сваю водчыну немагчыма, таму што пісьмовай мовы у нас няма, а таму і дакументаў таксама няма…

- Але ж захаваліся дакументы на іншых мовах. Чаму зараз цыганская дыяспара не паставіць пытанне аб стварэнні ў Міры музея ці аднаўленні рэзідэнцыі? Гэта ж можа стаць сапраўдным турыстычным напрамкам!

Мы з вялікім задавальненнем бы гэта зрабілі, але наўрад ці нам дазволяць. Канешне, мы ў сур’ёз гэтай тэмай яшчэ не займаліся. Калі б нам далі хаця б невялікую частку замка, мы б зрабілі музей цыганскай культуры. Калі я еду ў Жыровіцкі манастыр, на зваротным шляху заўсёды вяртаюся праз Мір. Я размаўляў з супрацоўнікамі музея на гэтую тэму, але там проста усміхнуліся і адказалі, што ніколі тут ніякіх цыган не было. Але з дакументамі не пааспрачаешся! Калі б там зрабіць цыганскае прадстаўніцтва, то мы б маглі ладзіць фестывалі нацыянальнай культуры. На Украіне і ў Расіі кожны год праводзяцца цыганскія фестывалі. Мы б маглі таксама ў Міры 8 красавіка, у дзень цыган, праводзіць святочныя праграмы. Гэта было б цудоўна! У нас ёсць магчымасці зрабіць там добры фестываль, якога, нажаль, пакуль што няма ў Беларусі.

- Зараз у Беларусі ёсць свой цыганскі барон?

- Пакуль што не. Стары памёр, а новага не знайшлі. Зараз гэтае пытанне вырашаецца, але няма кандыдатуры. Паверце, у цэлай Беларусі няма кандыдатуры! Тыя, хто называе сябе сёння баронам – гэта самазванцы. Калі мы абярэм новага, ніхто пакуль адказаць не можа. Я спрабаваў, але мне сказалі, каб не спяшаўся. Ёсць старэйшыя людзі ў цыганскім асяроддзі, якія вышэй над усялякія арганізацыяй. Іх слова - закон для цыганаў. Яны падтрымліваюць наш лад жыцця. Цыганскі суд вырашае ўсе спрэчныя пытанні. Рашэнні не пераходзяць за межы нашых традыцый.

- Ці ёсць нейкія няпісаныя законы ў цыганскім асяроддзі?

Канешне, ёсць. Але гэта павінна заставацца сакрэтам.

Медведев и Путин устали говорить с Лукашенко

21-22 июня в Минск с рабочим визитом прибудет министр иностранных дел России Сергей Лавров

По сообщениям российской стороны, Сергей Лавров проведет переговоры со своим белорусским коллегой Сергеем Мартыновым. Министры обсудят вопросы двухсторонних отношений и международного сотрудничества, в том числе в сфере европейской безопасности.

Что вызвало такой внезапный визит Сергея Лаврова в Минск, догадаться не сложно. 21 июня истекает срок погашения задолженностей по газу. Уже с понедельника объемы поставляемого голубого топлива в Республику могут быть сокращены на 85%. Могут, но пока что не сокращены, да и вряд ли будет. Минск вполне в состоянии выплатить 192 млн долларов до 21 числа. Но ведь российскую сторону интересует, в данной ситуации, не финансовая сторона вопроса. Беларусь так и не дала окончательного ответа по Таможенному союзу. С каждым днем остается все меньше дней до запуска проекта, а спорные вопросы до сих пор не урегулированы. В обмен на Таможенный союз Россия может продлить срок выплат или вообще простить долг Беларуси, но вопрос в том, пойдет ли официальный Минск на такой шаг?

Если в этих непростых условиях принять условия игры Кремля, то тем самым показать свою зависимость от восточного соседа. Политический фактор в данном случае превыше экономического. И Александр Лукашенко прекрасно понимает, что входя в Таможенный союз на российских условиях, значит потерять авторитет сильного лидера, на что президент никогда не пойдет.

Вероятнее всего, Беларусь выплатит до понедельника все задолженности за газ в полном объеме. В этом случае можно рассчитывать и на поддержку европейских стран, в которые через территорию Республики поставляется голубое топливо. Зарекомендовать себя на европейской арене как надежный партнер – это отличный шаг к укреплению диалога между Минском и Брюсселем.

Мало верится в то, что Сергей Лавров прибудет в Минск для обсуждения вопросов, которые могут возникнуть после старта Таможенного союза России и Казахстана. Все же Москва еще надеется убедить белорусские власти в приятии соглашении. Так как на высшем уровне договорится не удалось, то задачу возложили на посредников – министров иностранных дел. Заинтересовать Беларусь сегодня сможет только цены на энергоресурсы, других вариантов быть не может. Если эти договоренности будут достигнуты, Минск незамедлительно подпишет соглашения.

Беларусь прировняли к террористам

Беларусь стала единственной европейской страной, в отношении которой правительство Канады применяет экономические санкции. Кроме этого, в список недоброжелателей попали еще 13 стран и две террористические группировки.

Впервые санкции в отношении Беларуси были введены Канадой в 2006 году, после победы на выборах Александра Лукашенко. 30 апреля 2010 года экономические ограничения были продлены. Об этом стало известно спустя месяц, так как двухсторонние отношения стран отсутствуют.

"Введение торговых и экономических санкций против иностранных государств и негосударственных субъектов по-прежнему является важным инструментом для международного сообщества в обеспечении соблюдения международных норм и законов", - говорится в документе под кодовым названием Меморандум D19-11-1. Согласно этому документу, помимо Беларуси, в списке стран-нарушителей демократии числятся еще 13 государств: Кот-д'Ивуар, КНДР, Конго, Иран, Ирак, Ливан, Либерия, Пакистан, Сьерра-Леоне, Сомали, Судан, Мьянма, Зимбабве. Кроме того, сюда же попали и две террористические группировки – Аль-Каида и Талибан.

Тем не менее, МИД Беларуси считает, что санкции являются необоснованными, и страна заинтересован в двухсторонних отношениях с Канадой на высшем уровне.

В 2009 году товарооборот между странами составил 48,7 млн долларов (экспорт белорусских товаров в Канаду - 34,5 млн, импорт - 14,42 млн). В 2008 году он равнялся 52 млн, в 2007-м - 59,8 млн.

Будет ли Беларусь в Таможенном союзе?

С 1 июля 2010 года на территории России и Казахстана вступает в силу кодекс Таможенного союза. Беларусь, которая являлась одним из инициаторов данного проекта, пока что остается за бортом международного соглашения. Чтобы принять решение, вступать в Таможенный союз или нет, у белорусских властей остается ровно две недели.

За последний месяц произошло событий больше, чем за весь предыдущий период переговоров о создании Таможенного союза. Сначала в мае премьер-министры России, Казахстана и Беларуси не смогли договориться об условиях участия стран в соглашении, а уже спустя несколько дней Владимир Путин и Максим Каримов подписали договоренности о запуске проекта с 1 июля 2010 года без участия в нем Беларуси.
Ни для кого не секрет, что камнем преткновения в отношениях Беларуси и России остается цена на энергоресурсы, которые значительно выросли с 1 января. Минск рассчитывал на то, что в рамках Таможенного союза цены для всех стран-участниц будут одинаковыми, с чем категорически не согласна российская сторона. И даже очевидные намеки о выходе из соглашения до сих пор не смогли сломить жесткую российскую позицию.
10 июня белорусский парламент должен был принять решение по Таможенному союзу. Но этого сделано не было. На следующий день в Москву с рабочим визитом отправился Александр Лукашенко. О чем беседовали президенты России и Беларуси журналистам не сообщили. Но не трудно догадаться, что визит Лукашенко был связан со спорными вопросами Таможенного союза, в частности, дешевыми углеводородами для Беларуси. О чем договорились президенты, пока что не ясно. Но настораживает тот факт, что 15 июня Дмитрий Медведев заявил, что Беларусь в пятидневный срок должна погасить долги за газ, иначе подача голубого топлива в Республику будет сокращена в соответствии с задолженностью. Сегодня она составляет чуть меньше 200 млн долларов.
Таким образом, Дмитрий Медведев явно дает понять белорусскому руководству, что у них осталось 5 дней на ратификацию Таможенного союза. Примет ли Минск такие условия игры, остается только догадываться. Ведь все прекрасно понимают, что Таможенный союз дело выгодное для всех трех сторон, но завышенные цены на нефть и газ ставят в неравное положение Беларусь (напомним, что для Казахстана такие меры не действуют), а это прямым образом сказывается на экономике, которая уже испытывает недостаток в финансовом секторе.
В данной ситуации козырей у Александра Лукашенко не много. Во-первых, как ни странно это звучит, прежде всего - поддержка народа. Для большой массы населения экономические выгоды от участия в таможенном соглашении ничто, по сравнению с тем, что цены на хорошие поддержанные иномарки вырастут в разы. К тому же, имидж президента-защитника простого белоруса – отличный ход в предвыборный год. Но дешевые автомобили не смогут все время держать население в приподнятом настроении, когда зарплата начнет уменьшаться, а цены на бензин дорожать, утопические мечты об идеальном лидере государства растают сами собой. Вероятнее всего, до февраля 2011 года правительство сможет удержать теперешний уровень благосостояния населения, но как только выборы закончатся, придется зажать пояса.
Во-вторых, если Беларусь не примет соглашения, то ей ничего не остается, как идти на сближение с Западом. В Союзное государство уже мало кто верит, а вот потепления отношений с ЕС вызовет неподдельный интерес у большинства граждан. После того, как американская администрация продлила санкции в отношении белорусских чиновников, Александру Лукашенко нужно приложить максимум усилий, чтобы ответная реакция не последовала осенью со стороны Европейского союза. Поэтому не исключено, что некоторым рекомендациям Брюсселя на пути к демократизации общества Минску придется последовать. Вполне возможно, что это будет введение моратория на смертную казнь. Никаких экономических рычагов воздействия Беларусь не имеет на сегодняшний день. Отечественные товары никому в Европе не нужны. Россия тоже сильно не пострадает от уменьшения товарооборота с восточным соседом, зато для Беларуси такое положение вещей – смерти подобно (45% всех произведенных товаров реализуются на рынках России). Кредитные транши Международного валютного фонда рано или поздно закончатся, а к тому же придется выплачивать немалые проценты. Поправить немного положение вещей в стране смогут иностранные инвестиции, но для их прихода понадобится пересмотреть законодательную базу. Поэтому, вероятнее всего, правительство наконец-то согласится на либерализацию своей экономики, иначе придется сводить концы с концами.
России видит в Беларуси прежде всего стратегического партнера. Установить границу – значит лишиться военных баз в соседнем государстве и последнего военного союзника на западном направлении. Но теперь для России есть альтернативный вариант – Украина, с которой за последний год были налажены тесные взаимоотношения. Даже если Россия пожертвует Беларусью, то значимых потерь не понесет. К тому же Украина уже заявила о своем нежелании присоединения к НАТО и другим военным альянсам, а Черноморский флот остается в Крыму до 2042 года.
Однозначно, что во всех этих спорах Беларусь оказывается в проигрышном положении. Поэтому стоит надеяться, что в ближайшее время парламентарии ратифицируют таможенное соглашение. В обмен на это, Россия, вполне вероятно, отложит сроки выплаты задолженности, а то и вовсе простит 200 млн в пользу Беларуси. Последней остается еще один шанс получать дешевые энергоресурсы. В 2012 году, по плану, должно быть создано Единое экономическое пространство, в котором все топливо будет иметь одинаковую цену в рамках союза. Ждать два года для Минска слишком большой срок, но ничего другого пока не остается.